Yazar arşivi Selim YAZICI

Liderler sıradan insanlar arasından çıkacak. Ve liderlik kavramı tamamen farklılaşacak. Nasıl mı?

Geçen hafta, Eduplus’ın düzenlediği ve moderatörlüğünü yaptığım Liderlik Çalıştay’ında Turkcell’den Selen Kocabaş ve Koç Holding’den Eşber Çekiç ile beraberdik. Bu başarılı organizasyonda ‘liderin kariyer haritası’nı konuştuk.  Ama hangi lider? Liderlik de değişmekle kalmadı, sürekli bir değişim içinde. Sadece Amazon’a bakarsanız ‘lider ve liderlikle’ ilgili 400 binin üzerinde kitap var. Bu da konunun günümüzde ne kadar önemsendiğinin ve üzerinde düşünüldüğünün en açık göstergesi. Bugün sizinle, sıcağı sıcağına değişen liderlik kavramını paylaşayım istiyorum. Malum günümüzde herkes lider(!), herkesin liderlik özellikleri (!) var. Aslında şimdi tebessümle baktığımız bu durum, gelecekte ‘gerçek’ olacak. Liderler sıradan insanlar arasından çıkacak. Ve liderlik kavramı tamamen farklılaşacak. Nasıl mı?  Önce ‘bilgi yoğun bir dünya’da lider olmak bizim eski liderlik anlayışımızla taban tabana zıt. Bunu söylemek ve tarihe bir bakmak lazım. Biz ‘liderliği’ ve ‘gerçek lider’i orduda tanıdık. Atatürk bize ve tüm dünyaya ‘lider’lik dersini verdi ve artık böyle liderleri göremeyeceğimiz mesajı da bu liderliğin içinde gizliydi. Ne kadar şanslıyız ki, İngiltere başbakanı Lloyd George’un dediği gibi “Böyle dahi bir lider ancak 100 yılda bir dünyaya gelir’ dediği Atatürk’ün çocuklarıyız biz.  Geçmişte lider dendiğinde sadece bizim değil tüm dünyanın aklına ‘asker kahramanlar’ gelmekteydi. Bu kahraman liderler, nereye gittiklerini, hedeflerini ve nasıl gideceklerini çok açık ve net bir şekilde bildiklerinden, daima en ön safta yerlerini alıp beraberlerindeki ekiplere liderlik ederlerdi. Gelecek ve hedef çok açık ve netti.  Oysa günümüzde kimse gelecekte ne olacağını bilemiyor ve kestiremiyor. Küreselleşme, bilgi teknolojilerinin gerçekleştirdiği teknolojik devrim ve devamı esnek takım ve organizasyonlara sahip olma ihtiyacı, insanların değişen beklentileri günümüz liderlik kavramını ve özelliklerini toptan değiştirdiği gibi geleceği de belirsiz kılmakta. Bir zamanlar, şirket tepe yöneticilerine bile lider denmeye başlamıştı. Bir işin başında olmak lider olmaya yetiyordu. Oysa elindeki gücü, yetkiyi, otoriteyi kullanıp insanları yönlendirmek liderlik sayılmıyor artık.  21. yy liderliği asla pozisyona bağlı değil. Karmaşık ve yoğun bilgiden inovasyon çıkarabilmeyle ilgili. Geleceğin liderliği var olandan daha iyi bir yolu gösterebilmekle, bulmakla ve eyleme geçirmekle olacak. Organizasyonun toplam sorumluluğunu almasalar bile kişiler liderlik yapabilecekler. Bu durumda organizasyonların içinden birçok lider çıkabilecek. Başkalarının yaptığından çok farklı olan, yaratıcı, yeni yollar açan, farklı yönleri, fırsatları koklayanlar, ellerindeki bilgiye takla attıranlar lider olabilecekler. Rekabet savaşının en sıcak yerinden, pazardan ve yeni ürünün çıktığı yerden çıkacak yeni liderler. Güç ilişkileri de değişecek. ‘Yönetmeden yöneten liderler’ devri başlayacak. Gidilecek yol, liderle birlikte hep beraber keşfedilecek. Bilinmezlik ve karmaşa liderlerin katılımcı olmasını da şart koşacak.  Bence bu yeni kavrama ‘liderlik’ demek de ne derece doğru acaba? O da ayrı.Bu arada gelecek köpek balıklarının, piranaların sonunu da getirecek. Yaptıkları işe inancı olan, tutkuyla bağlı, alçak gönüllü, adil, dürüst, gerçeği söyleyen, sosyal adaleti teşvik eden, algısı güçlü, dinlemesini bilen, orijinal sesler üretebilen, iyi ve akıllı insanların dönemi başlayacak. İster lider olsun, ister olmasın sadece gelecekte değil, günümüzde de ne kadar çok ihtiyacımız var değil mi böyle insanlara? Bugünün liderlerine dikkatine… (Pembe CANDANER – 19.10.2008) 

Kaynak: http://www.isteinsan.com.tr/yazarlar/pembe_candaner/liderlik_ama_nasil.html

Uluslararası Danışmanlık şirketi Mind Gym, cesur liderlerin yedi temel özelliğini saptadı. Peki siz nasıl bir lidersiniz? 10 dakikanızı ayırarak kendi ‘liderlik haritanızı’ çıkartın.

Giderek etkisini artıran global kriz nedeniyle liderler adeta mercek altına alınmış durumda. Şu anda içinde bulunduğumuz ortamın bir benzeri 1930’lı yıllarda yaşanmıştı. Kimilerine göre bugünün krizi, 1930’larınkinden bile daha derin ve tehlikeli. Bu yüzden de bugünün liderlerinin hiçbiri, bu ölçekte bir krizi yönetmek konusunda tecrübeli değil.

Hal böyle olunca da her yaştan, farklı kondisyon seviyelerindeki koşucuların eşit şansa sahip olduğu bir maratonun henüz başında gibiyiz. Her seviyede, yaşta, pozisyonda liderin; yeteneklerini, vizyonunu, yetkinlikleri ‘konuşturma’da eşit şansı var. Bu yüzden de dünyanın gözü, haklı olarak liderlerin üstünde. En ufak aksiliğin faturası da, en önemsiz başarının övgüsü de liderlerin hanesine yazılacağı bir dönemden geçiyoruz. Hem siyasetin hem ekonominin hem iş dünyasının hem de sosyal ve sivil ihtiyaçların liderleri yeniden belirlenecek.

Bu yüzden de “kriz yönetimi”, “krizden çıkış” yine mikro ve makro düzeydeki liderlerin performansına bağlı. İngiltere ve Amerika’nın önemli danışmanlık şirketlerinden Mind Gym, zor zamanlardaki performanslara, dönüştürücü liderlik örneklerine ve psikoloji biliminin son dönem araştırmalarına dayanarak cesur liderlerin yedi temel özelliğini saptadı:

1. Orijinallik: İçinde bulunduğunuz durumu kendi bakış açınız ve algılayışınızla doğru ve içten bir biçimde anlatabilmek.
2. Umut: Geleceğe bakarak doğru bir resim çizmek ve içinde barındırdığı olumlu noktaları saptayabilmek.
3. Israrcılık: Her türlü engele rağmen başladığınız işi bitirebilmek.
4. Cesaret: İçinizdeki endişe ve korkulara rağmen yapılması gerekeni gerçekleştirme gücü.
5. Canlılık: İlgili, heyecanlı, şevk sahibi bir ruh hali.  
6. Merak: Zorlu engellere, orijinal ve yetkin çözümler üretebilmek.
7. Alçak gönüllülük: İnsanın kendi güçlü ve zayıf yönlerini dürüstlükle görebilmesi. Araştırmalar gösteriyor ki bir CEO’nun şöhreti ne kadar yüksekse iş performansı o kadar düşük oluyor.

SİZE EN ÇOK UYAN SEÇENEĞİ İŞARETLEYİN
Siz de, dünyayı geleceğe taşıyacak makro ve mikro liderlerden biri olarak bu yedi yetkinlik açısından kendinizi değerlendirebilirsiniz. 10 dakikanızı ayırarak cevaplayacağınız sorular, güçlü ve zayıf yönlerinizin farkına varmanızı sağlayacak.
 
Şunla gurur duyarım:
A. Kim ve ne olduğumu abartmamakla
B. Projelerimi sonlandırmakla

Karşılaşılan zorluklarda şuna ihtiyaç vardır:
C. Birinin yol göstermesine
D. Farklı bir perspektife

Şunla tanınırım
E. Başarılabileceğini düşündüğüm büyük hedefler koymakla
F. Diğerleri kaybettiğinde serin kanlılığımı korumamla

Benimle çalışanlar şundan keyif alıyor gözüküyorlar
G. Çabalarının altını çizmemden
A. Açık sözlülüğümden

Genelde şuna eğilimliyimdir
B. Başladığım şeyi bitirmeye
C. Fikrimi söylemeye

Bir lider olarak
D. Becerikliyimdir
E. İleriyi düşünürüm

Şu özelliğimle tanınırım
F. Heyecanımla
G. Diğerlerine projeksiyon vermemle

Müzakerelerimin ana özelliği şudur
A. Güven
C. Cesaret

Ben
B. Çalışkanım
D. Yenilikçiyim

Şundan sakınırım
C. Riskler yüksekken çekingen davranmak
E. Hataların üzerinde durmak

Şunla tanınırım
D. Normlardan sakınmak
F. Kalkıp gitmek

Şu konuda marifetliyim
A. Hedefe doğru yol almak
D. Farklı fikir fırtınaları yapmak

Başarılarım çoğunlukla ….. kaynaklanır
B. Ne kadar zor olursa olsun doğru yol almaktan
E. Pembe düşünmekten

Şunla tanınırım
C. Problemin sadece adını koyarım
F. Kriz anında sakin dururum

Şundan sakınırım
D. Gelenekçi çizgide düşünmekten
G. Başarılarımla övünmekten

Diğerleriyle uğraşırken şuna özen gösteririm
A. Samimi olmaya
E. Cesaret verici olmaya

Ben
B. Kararlıyım
F. Dinamiğim

Birlikte çalıştığım insanlar benden şunu bekler
C. Sonuçları değecekse büyük riskler almamı
G. Grup işinde payıma düşeni almamı

Nadiren
A. Kurnazım
F. Yorgun hissederim

Şuna eğilimliyimdir
B. İhtiyacım olduğunda dayanma gücümü toparlamaya
G. Herkesin katkısını hatırlamaya

İş yaklaşımımı en iyi şu tanımlar:
E. İnatçı
G. Kapsayıcı

Sonuçlar:
En çok ve en az hangi harfleri işaretlediğinize bakın. ‘En çok’ olan güçlü yönünüze, ‘en az’ olan zayıf tarafınıza işaret eder:
A – GÜVENİLİRLİK
B – ISRARCILIK
C – CESARET
D – MERAK
E – UMUT
F – YAŞAM GÜCÜ
G – ALÇAKGÖNÜLLÜLÜK

Sonuçlar:
Bir lider olarak yüksek skorsizin için ne ifade ediyor?

– Eğer en büyük gücünüz GÜVENİLİRLİKSE gerçeklerden çekinecek bir kişi değilsiniz. Gerçekten inandığınız, düşündüğünüz ve hissettiğiniz şeyi, bunun doğru karşılanmayacağını bilseniz dahi ifade etme cesaretiniz var. Sonuç olarak diğerleri sizi sorumluluk sahibi, davranışlarını inandığı gibi düzenleyen bir lider olarak görür. Çünkü siz, ne söylerseniz onu yaparsınız. Diğerleri de bu yüzden değerlerinizin samimiyetine inanır ve sizi, ‘yolundan gitmeye değer’ bir lider olarak kabul eder.

– Eğer ISRAR en büyük gücünüzse başladığınız şeyi bitirirsiniz. Zor projelerin altına elinizi koyacak ve onları sonuçlandıracak gücünüz vardır. İnsanlar, ne söylüyorsanız onu hatta bazen daha da fazlasını yapacağınıza inanırlar. Ama asla daha azını yapacağınızı aklılarına getirmezler. Zorluklar, güçlükler ya da cesaret kırıcı şeylerle karşılaştığınız da asla sendelemezsiniz. Diğerleri de sizin gücünüzden cesaret alır. Çünkü ısrarcı tutumunuz sizi başarıya götürecektir. Lideri olduğunuz kişiler de sizinle çalışmanın sonuçlarına güvenecekler ve size sıkı sıkıya bağlı olacaklardır.

– Eğer CESARET en büyük gücünüzse, meydan okumaktan, riskten ve zorluklardan asla kaçmazsınız. Te
hlikeli durumlardan sizi uzak tutan bir içgüdünüz vardır ve bu sayede doğru adımları daha iyi tespit edebilirsiniz. İnsanlar özellikle riskin yüksek olduğu durumlarda lider olarak cesaretinize güvenirler. Eğer tehlikeyi göze almazsanız hiçbir şey kazanamazsınız. Bu, korku rüzgarında “tedbiri elden bırakmak” demek değildir. Öncelikle tehlikeleri ve bunlarla başa çıkabileceğinizi görür sonra da korkulara rağmen harekete geçecek güveni kendinizde hissedersiniz.

– Eğer MERAK en büyük gücünüzse roman yazmakta, şaşırtıcı ve sıra dışı fikirler üretmekte başarılısınız demektir. Yeni fırsatlar yaratmak ya da zor problemlerle baş başa kalmak gibi durumlarda, insanlar sizin düşünce gücünüze itibar eder. Belirsizliklerin olduğu yerde pek çok şeye açıksınızdır. Takımınızdakilere geniş bir alan yaratırsınız farklı yaklaşımlara, bakış açılarına ve metotlara izin verirsiniz. Tecrübe ve bilgiye olan arzunuz size hep yeni olanın peşinden gitme gücü verecektir. Bir lider olarak “imkansız” diye bir şeyin olmadığı, heyecanlı ve dinamik bir ortam yaratırsınız.

– Eğer UMUT en büyük gücünüzse, geleceğe olumlu bakarsınız ve arzuladıklarınızın gerçekleşmesinde yapıcı bir tutum sergilersiniz. Hedeflerinizi gerçekleştirmek için çalıştığınız ortam neşelidir çünkü nihayetinde başarılı olacağınızı bilirsiniz. Bazı zamanlarda yolunuzu şaşırsanız bile bir sonraki fırsata odaklanır ve daha iyisini planlamaya çalışırsınız. Bir lider olarak diğerleri cesaretinizi fark edecektir. Gerçekleştirebileceğinize inandığınız hedefler koyduğunuz için takımınızı da zafere ulaşmak üzere kurarsınız. Ulaştığınız her bir hedef, geleceğe daha çok güvenmenizi sağlayacaktır.

– Eğer YAŞAM GÜCÜ en büyük gücünüzse çok iyi bir enerjiniz vardır ve nadiren temponuz düşer. Bu durumda sizi gerçekten kimse rahatsız edemez ve kendinizi bir koşuşturmacada hissetmezsiniz. Ne yapılması gerekiyorsa yapmaya hazırsınızdır. Elinizdeki işe sadık kalır ve bütün dikkatinizi ona yoğunlaştırırsınız. Bir lider olarak insanlar sizi sabırlı, dikkatli, üretken ve hoş bulurlar. Başkalarıyla iletişim kurarken insanlar konuşmaya tamamıyla kendinizi verdiğinizden emin olurlar. Düşünceleriniz ya da kaygılarınızı dile getirirken dikkatiniz dağılmaz. Enerjiniz bulaşıcıdır. İnsanlar etrafınızda bulunmaktan keyif alırlar.

– Eğer en büyük gücünüz ALÇAKGÖNLLÜLÜĞÜNÜZSE kendisine odaklanmış bir kişi değilsiniz. Ne başarılarınızı ne de zayıflığınızı büyütürsünüz. Yeteneklerinizi de, başarılarınızı da belli bir perspektifte tutmaya özen gösterirsiniz. Bilgi eksikliği, yetersizlik ve yanlışlarınızla yüzleşmekten kaçmazsınız. Yeni fikirlere, karşıt düşüncelere ve nasihate açık bir kişi olarak takımınızdan maksimum verim alırsınız. Sizinle çalışanlar doğruya ulaşma yolunda, ortak çalışmanın önemini hissedecekler ve katkılarının değer gördüğünü bileceklerdir.

En düşük skorlarınız

Bir lider olarak düşük skor sizin için ne ifade ediyor?

– Eğer GÜVENİLİRLİK düşükse, bazı zor gerçekleri anlatmakta problem yaşayabilirsiniz. Gerçekten doğru olduğuna inandığınız, güvendiğiniz ve doğru olduğunu hissettiğiniz şeyleri ifade etmede yeteri kadar özgür hissedemezsiniz. Sonuç olarak gerçekten doğru olduğuna inandığınız davranışları yansıtacak mesajlar veremeyebilirsiniz. İlacı içmek için bir şeker kaşığı yeterliyken, eğer sonuç mesajınızla uyumlu değilse ağızda acı bir tat bırakabilir.

– Eğer ISRARINIZ düşükse, bir işe başlamakta sıkıntı yaşarsınız. Kendinizi hep başka şeylerle uğraşırken ya da başka ilginç şeylerin peşinden koşarken bulursunuz. Engeller ve zorluklarla karşılaştığınızda rüzgar bazen sizden tarafa esmez. Bu her zaman kötü bir şey değildir. Israrcı olmak bazen zaman, çaba ve kaynak kaybına da sebep olabilir. Ancak birkaç büyük projede ciddi bir yol kat edebilirsiniz. Bazı şeyleri görerek başarı ihtimalinizi yükseltirsiniz.

– Eğer CESARETiniz düşükse, tehlikeli ve riskli durumlarda muhafazakar bir tutum sergilersiniz. Tehlikeden kaçınma içgüdünüz baskındır ve bu bazen diğer eylem planlarını değerlendirme yetinize galip gelir. Korku ve cesaret yolunda dikkati bir tarafa bırakmak çoğunlukla bir işe yaramaz. Ama bazen korkuya rağmen harekete geçmeye değer. Cesaret olmadan hiçbir şey başarılamaz.

– Eğer MERAKINIZ düşükse çoğunlukla denenmiş ve test edilmiş metotlara bağlı olursunuz. Bir öncekini tercih ederek aslında bugünle baş ederken geçmişten akıl alma yolunu tercih etmiş olursunuz. Bazen belirsizlikler cesaretinizi kırar ve net durumlarla ilgilenmek kendinizi iyi hissettirir. Bazıları ürettikleri yeni fikirlerin fantastik ortamında gezinirken siz hep ayağınızı yere basarsınız: Bu gerçekçi midir? Bunun maliyeti nedir? Bu ne kadar sürer? Bu çok önemli bir rolken öte yandan da hayal dünyanızı serbest bırakmanın ve girişimci yönlerinizi keşfetmenin faydasını görebilirsiniz.

– Eğer UMUDUNUZ düşükse zaman zaman gelecek hakkında kaygılanırsınız. Daha gerçekçi bir bakış yakalamaya çalışırken kendinizi öngörülemeyen problemlerden uzak tutmayı hedefleyebilirsiniz. Daha uzun vadeli net hedefler yaratmak yerine daha esneksiniz ve değişen durumlara adapte olabiliyorsunuz. İnsanlar sizi plan ve projelerdeki muhtemel tuzakları tespit etmede yetkin görüyorlar. Aynı zamanda en iyisini ummak da çok değerlidir. Başarıya inandığınız zaman çabanızı ve ısrarınızı arttırırsınız.

– Eğer YAŞAM GÜCÜNÜZ düşükse, boşa yol aldığınızı düşünüp çoğunlukla kendinizi sinirli, endişeli ve gergin hissedersiniz. Talepler yüksek olduğunda geriliminiz artar, kaçınılmaz olarak enerjiniz düşer ve negatif bir moda geçersiniz. Liderlik ettiğiniz takım bazen çok sabırsız olduğunuzu düşünür. Zaman üzerinizde baskı yaratır, daha çok enerjinizi alır ve kendinizi tükenmiş olarak hissedersiniz. Sonuç olarak yaptığınız şeyin bir faydasını görene kadar durmayacağınızı hissedebilirsiniz ki bu stresin panzehiridir.

-Eğer ALÇAKGÖNÜLLÜĞÜNÜZ düşükse çoğunlukla spotların altında gibisinizdir. Yetenekleriniz ve başarılarınızla gururlanırsınız ve bazen hatalarınızı, sınırlarınızı ve bilgi eksikliğinizi kabul etmezsiniz. Sonuç olarak bazen yapacaklarınızı üstünde sözler verirsiniz. Bir lider olarak dümeni sıkı sıkı tutarsınız. Bazıları tavsiyeye, yeni fikirlere ve karşıt düşüncelere dirençli olduğunuzu düşünebilir. Bu genişliğinizin gölgesi de büyük olur. Hatta liderlik ettikleriniz katkılarının yeteri kadar değer görmediğini düşünebilirler.

Kaynak: http://www.isteinsan.com.tr/yonetim/nasil_bir_lidersiniz.html