Aile gençleri de iş için başvurmak zorunda

İnci Ailesi’nin gençleri, grup şirketlerinde çalışmak için ‘dışarıdan gelenler’ gibi iş başvurusu yapmak zorunda. Yönetim Kurulu Başkanı Meral İnci Zaim ‘İlk başta bazı gençlerimiz ‘biz de mi’ diye soruyorlardı. Artık alışıldı’ diyor.

Aile gençleri de iş için başvurmak zorunda

AİLE MECLİSİ YILDA İKİ KEZ TOPLANIYOR Ayaktakiler Soldan: CihanElbirlik, Leyla Elbirlik, Osman Gök, Nazmi Elbirlik, Aygül Önal, Hakan Önal, Ece Paker, Şelale Zaim,Meral İnci Zaim, Mustafa Zaim, Yaşar Eren, Onur Eren Oturanlar Soldan: Neşe Gök, Acar Gök, Ümit Elbirlik, Memnune Yarenci İnci, Emel Özkaya, Şerife İnci Eren, Perihan İnci

İSTANBUL – İnci Holding, İzmir merkezli daha çok akü ve jant üretimiyle tanınan bir grup. 1952 yılında Cevdet İnci’nin temelini attığı İnci Holding bugün 500 milyon dolar ciroya ulaşmış ve üretiminin yüzde 65’ini ihraç ediyor. Hedef 2023’te ‘Dünyanın En İyi 1000 Şirketi’nden biri olmak. Aile şirketlerinin çoğunun ömrünün ikinci kuşakta bittiği, ortalama şirket ömrünün 30-35 yıl olduğu Türkiye’de, holdingin ilk şirketi İncitaş 2012’de 60. yılını kutlayacak.

5 kız kardeşin eşit hissedar olduğu holdingde kavgasız gürültüsüz yönetimin formülünü Yönetim Kurulu Başkanı Meral İnci Zaim anlattı. Beş kız kardeşin dört numaralısı olan Yönetim Kurulu Başkanı’na göre ortakların tümünün aile bireyleri olduğu aile şirketlerinde sürdürülebilir bir yönetimin ilk şartı ailenin de kurumsallaşması yolunda adımlar atılması. Bunun için de yapılması gerekenlerin başında bir aile anayasası hazırlanması ve bunu uygulayacak aile meclisi gibi organların oluşturulması geliyor.
İnci Ailesi’nde ilk aile meclisi 1997 yılında toplanmış. 1998’de 2. kuşağın, ailenin kurumsallaşması ve anayasa hazırlanmasıyla ilgili komite çalışmaları başlamış. Meral İnci Zaim “aile anayasası hazırlama düşüncesi nasıl çıktı? Birtakım endişeler mi yoksa örnekler mi buna neden oldu?” sorusuna şu yanıtı veriyor:

“Aile Anayasası yazalım noktasına gelmemiz bir süre aldı. Önce biz ailenin kurumsallığını düşünmeye nereden başladık? Babam başımızda, bizler beş kız kardeş işlerde çalışıyoruz ve de çok iyi anlaşıyoruz. 1997’de bir gün oturduk dedik ki ‘Belli bir uyumumuz, anne ve babamızın bizlere vermiş olduğu belli bir kültür, aile birliği duygumuz var. Bunu nasıl devam ettireceğiz, çocuklara nasıl aktaracağız’. Hani işe o kadar boğulmuşuz ki, işin dışında bir şey yapamıyoruz. Bir araya geldiğimizde de iş konuşuyoruz. Ardından belli toplantılar yapmaya başladık kız kardeşler olarak. Yani bu kültürü bizden sonrakilere nasıl aktaracağız sorusunun cevabını aramaya başladık”.
Konunun uzmanlarıyla bir araya gelip eğitimler almaya başladık. Ailemizden gelmiş kuralları önce bir deftere, kitaba yazıya dökelim dedik. Ondan sonra da bir ailenin kurumsallaşması için bir anayasada neler gerekli onları yavaş yavaş araştırdık. Ve bunları da anayasanın içine koymaya başladık.”

İlk anayasa 1999’da tamamlanmış. Ardından 2003 yılında baba Cevdet İnci, şirketlerin yönetimini kızlarına devretmiş.
2006 yılına gelindiğinde işlerin ve ailenin büyümesi, üçüncü kuşağın işlerin içine girmesiyle daha geniş bir anayasa ihtiyacı doğmuş. Yapılan çalışmalarla aile anayasası 2007 yılının aralık ayında şimdiki halini almış. Meral İnci Zaim bu anayasanın da ihtiyaçlara göre belli kurallar dahilinde, her zaman değiştirilebileceğini ve geliştirilebileceğini söylüyor.

Aile meclisi iki kez toplanır
İnci Ailesi’nin organlarının en önemlisi aile meclisi. 24 kişilik aile meclisi, aileye kan bağı ya da evlilik yoluyla katılan 14 yaşın üzerindeki üyelerden oluşuyor. Mecliste birinci kuşaktan 1, ikinci kuşaktan 9, üç ve dördüncü kuşaklardan ise 3’er kişi var. Dördüncü kuşaktan üç kişi ise yaşları tutmadığı için henüz meclis üyesi değil. Meral İnci Zaim 14 yaşından küçük aile üyelerinin de isterlerse meclis toplantısına katılabileceğini belirterek “Ciddiyetle dinlerler, prezantasyon yaparlar, yalnız oy hakları yoktur” diyor.
Aile Meclisi biri kış, diğeri yas mevsiminde olmak üzere yılda iki kez toplanıyor. Kış toplantısı yurtdışında eğitimde olanların da katılması için 25 Aralık-2 Ocak arası oluyor ve bir gün sürüyor. Meral İnci Zaim toplantıda neler konuşulduğunu şöyle dile getiriyor:
“Genelde misyon ve vizyonla başlar. Aile değerlerimiz gündeme gelir. Her toplantıda bir aile değerimizle ilgili bir kişi sunum yapar. Geçen altı ayda neler oldu işimizle ilgili, gelecek altı aydaki beklentilerimiz nelerdir onları tartışırız. O bir gün sürüyor ve şirkette yapıyoruz. Yazın hafta sonuna denk getirip iki günlük yapıyoruz. Biraz daha tatil havasında. Mümkün olursa kimi zaman tüm aileyi ilgilendiren konularda eğitim alıyoruz ve bu genelde yazın oluyor. Kışın da yine bir saatlik bir konferansımız ya da etkinliğimiz olabiliyor.”

‘Demokrasi çalışıyor’
Aile anayasasının yürütülmesinden ise 7 kişilik Aile Konseyi sorumlu. Konseyde beş kız kardeşin ailesi birer kişiyle temsil ediliyor. Bir üye seçiliyor, diğeri ise geçmiş dönem başkanı oluyor. Konsey başkanı aynı zamanda aile meclisinin de başkanı ve iki senede bir seçimle belirleniyor.
İnci Holding Yönetim Kurulu şu anda altı kişi: Beş kız kardeşin şirketlerinin temsilcileri ve bir de dışarıdan yönetim kurulu üyesi.
Ortaklar arasındaki ilişki ‘OrtaklarSözleşmesi’ adı verilen bir anlaşmayla düzenlenmiş. Yönetim kurulu başkanı üç yıllığına seçiliyor ve bu görevi en fazla iki dönem arka arkaya yapabiliyor. Meral İnci Zaim bu göreve 2010’da seçilmiş.
Yönetim Kurulu Başkanı ‘sonuçların, iyi işlediğini gösterdiğini’ söylediği bu yönetim modelinde de fikir ayrılıklarının ortaya çıkabildiğini belirtiyor. “Zaten hepimiz kopyala- yapıştır birbirimizin aynısı olsak şirketlerde ilerleme olmaz” diyen Meral İnci Zaim’e göre çoğunluğun kararına her zaman uyuluyor ve demokrasi çalışıyor.
Aile anayasası yeni kuşakların işe alınması konusunu da düzenliyor. Anayasaya göre grup şirketlerinde işe alınma aile bağıyla kazanılan bir hak değil. Bunun çalışılarak hak edilmesi gerekiyor. Şirketlerde çalışmaları için bireyleri zorlama söz konusu değil. Kariyer konusunda herkes serbest. Meral İnci Zaim buna örnek olarak ABD’de sahne sanatları eğitimi alan bir yeğenini gösteriyor. Aile meclisine giren yani 14 yaşını bitiren her yeni kuşak üyesi kariyer planlamasına yönelik formlar doldurulurak değerlendiriliyor ve bireye geri bildirimde bulunuluyor.

‘İki yıl dışarıda çalışın’ Üniversiteyi bitirdikten sonra ‘iş için kapıyı çalan’ aile üyelerine ise en az iki yıl başka şirketlerde çalışmaları tavsiye ediliyor. Bunun nedeni ise başka şirket kültürlerini öğrenmelerini sağlamak. Sonrasında da ‘eğer yetkinliklerine uygun bir pozisyon varsa’ grup içinde çalışmaya başlıyorlar.
Meral İnci Zaim’e “Yani, aileden olmayanlarla aynı yoldan geçiyorlar?” diye soruyor ve şu yanıtı alıyorum:
“Evet uygun iş varsa kan bağı olmayan diğer profesyonellerle eşit şartlarda geliyorlar, iş müracaatları yapıyorlar, iş görüşmesi yapıyorlar. Kimi kez teste de giriyorlar. Hatta ilk başta, anayas
anın yürürlüğe girdiği ilk zamanlarda üçüncü kuşaktan ‘Biz de mi işe girmek için müracaat yapacağız’ diye soranlar, şaşkınlıklarını ifade edenler olmuştu. Ancak şimdi herkes bunu özümsedi, kabul etti. Ücrette de dışarıdan gelen ne alıyorsa, onlar da aynısını alıyor”.

‘Aile Anayasasını siz yaratmadıysanız faydası yok’
Meral İnci Zaim’e ‘Her şeyi yazıya dökmüşsünüz. Aile anayasanız var. Tamam da bu ne kadar bağlayıcı? Uymamamın yaptırımı nedir?” diye soruyor ve şu yanıtı alıyoruz:
“Aile anayasası dediğimizde en büyük bağlayıcılık iyi niyet. Anayasa hazırlanırken ailenin eğitim alıp, mesai harcayıp, oturup bir araya gelip konuşması, niyet çok önemli. Aile şirketlerinin kurumsallaşmasıyla ilgili çeşitli danışmanlardan hizmet aldık. Ama şunu da yanlış anlamamak lazım: Danışman gelip benim anayasamı yazacak. Öyle bir şey olmaz. Onu sizin yaratmış, ailenizin kabul etmiş olması lazım. Önemli olan o. Bu, aslında bir kültür. Bunu yazıyoruz ama aslında yazmak değil. Oturup bunu konuşmak, mutabakatlara varmak, daha çelişkiler çıkmadan ne gibi çelişkiler çıkabileceğini tahmin etmek, onlara karşı önlem almak önemli.”

Ruhi SANYER

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.